Historia
Sądy grodzkie mają bardzo długa historię. Powstały one na przełomie XIV i XV wieku z sądów małopolskich starostów. Rozpoznawały one sprawy, w których pozwanym był szlachcic nieosiadły oraz sprawy z tzw. czterech artykułów grodzkich. Przewodniczył im sędzia grodowy.
Czterema artykułami grodzkimi była grupa przestępstw w dawnym prawie polskim. Do tej grupy zaliczały się:
- podpalenie,
- napad na dom szlachcica,
- rabunek na drodze publicznej,
- porwanie dziewicy.
Czym są sądy grodzkie?
Termin sąd grodzki używany jest dość potocznie, jednak tak naprawdę są to wydziały sądów rejonowych. I tak np. gdy mówimy sąd grodzki w Krakowie mamy zapewne na myśli Wydział Grodzki Sądu Rejonowego w Krakowie.
W 2001 roku zlikwidowano tzw. kolegia do spraw wykroczeń. Oznaczało to, że przewody sądowe należało otwierać w spraw poprzednio zarezerwowanych dla organów administracyjnych. W sądach rejonowych powołano wydziały grodzkie, które miały się zająć mniej szkodliwymi sprawami takimi jak np. wykroczenia drogowe czy zaśmiecanie miejsc publicznych. Zdaniem wielu specjalistów likwidacja kolegiów do spraw wykroczeń oraz zajmowanie się przez sądy błahymi wykroczeniami powoduje narastanie w nich zaległości.
Czym się zajmują?
Sądom grodzkim powierza się rozpoznawanie spraw:
- o wykroczenia w pierwszej instancji,
- o wykroczenia skarbowe, a także o przestępstwa skarbowe zagrożone karą grzywny, karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności do lat 2, z wyjątkiem spraw niepodlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym,
- o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego, z wyjątkiem spraw podlegających rozpoznaniu z udziałem ławników,
- o pozostałe przestępstwa, podlegające rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym,
- cywilnych podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym oraz dotyczących depozytów sądowych i przepadku rzeczy.
Wykroczenia są to czyny zagrożone karą aresztu od 5 do 30 dni, ograniczenia wolności w wymiarze jednego miesiąca, grzywną do 5000 zł lub naganą.
Sądy grodzkie prowadzą sprawy głównie dotyczące wykroczeń. Sąd może wymierzyć karę w granicach przewidzianych przez ustawę. Najpierw oceniana jest społeczna szkodliwość czynu. W żadnym wypadku sąd nie może wymierzyć kary surowszej niż przewiduje prawo, a dokładniej kodeks wykroczeń.
